در این مقاله به شما می گوییم که سردرد چیست؟ انواع سردرد کدامند و در باره هر کدام توضیح می دهیم

سردرد چیست؟

اگه تا الان فکر می کردید که میدونید سردرد چیه، بعد از خوندن مقدمه ای که واستون پختم احتمالا تصورتون عوض میشه!  من فرهاد عمادی متخصص مغز و اعصاب خوب می دونم که چقدر سردرد با مشکلات دیگه اشتباه گرفته میشه چرا که تا الان بیماران زیادی داشتم که قبل از اینکه به من مراجعه کنند سراغ همکاران چشم پزشک یا متخصص گوش و حلق و بینی یا ارتوپد یا حتی گوارش رفته بودند و توسط همین همکاران به من ارجاع داده شده بودند. اغلب اینها مبتلایان به میگرن بودند که نمیدونستند مثلا درد چشمشون، یه نوع سردرده یا مربوط به خود چشمه و چشم درد به حساب میاد.

هر دردی که در هر جای جمجمه احساس کنید می تونه سردرد به حساب بیاید حتی درد صورت، دندان و چشم. اما از کجا بفهمیم که حالا این دندان که به درد اومده یا درد چشممون مربوط به خود دندان و چشم هست یا قسمتی از یک سردرد، مثل سردرد تنشی یا میگرن. یه قاعده سر انگشتی اینه که اگه درد محدود به خود عضو باشه و به جای دیگه ای در اطراف عضو انتشار پیدا نکنه احتمال بیشتری داره که این درد مربوط به خود همون عضو باشه. یه نکته دیگه هم که خیلی وقتها(و نه همیشه) کمک می کنه اینه که اگه کارکرد عضوی که به درد اومده، مختل شده باشه مثلا چشمها تار ببینند یا گوش ها کم شنوا شده باشند یا موقع جویدن درد دندان شما بیشتر بشه احتمال بیشتری وجود داره که مشکل مربوط به خود اون عضو باشه و سردرد به حساب نیاد. نهایتا این پزشک خواهد بود که منشآ سردرد شما را پیدا خواهد کرد.

انواع سردرد کدامند؟

سردردها به طور کلی در دو دسته قرار میگیرند: سردردهای اولیه سردردهای ثانویه قصه چیه؟ ممکنه این سردردی که شما الان تجربه می کنی خودش نشونه ابتلا به یک بیماری دیگه باشه. مثلا سردرد کسی که دچار مننژیت شده ناشی از عفونت پرده های مغزشه یا کسی که در اثر تومور  مغزی سردرد گرفته سردردش ثانویه به اون تومور مغزیه. از اونجایی که تو این موارد اگه بموقع دلیل سردرد مشخص نشه ممکنه فاجعه به بار بیاد لازمه که همه در مورد سردردهای خطرناک بدونند. توصیه می کنم که درنگ نکنید و قبل  از ادامه این مطلب، مقاله ای را که من فرهاد عمادی متخصص مغز و اعصاب برای شما و به زبان ساده در باره این سردردهای خطرناک نوشته ام را ببینید:

بریم سردردها رو بیشتر بشناسیم، اول یه اشاره به سردردهای ثانویه می کنیم که بخاطر اهمیتشون بصورت جداگونه تو مقاله سردردهای خطرناک کاملا توضیحشون دادیم و بعد به سردردهای اولیه بپردازیم که خیلی هم شایع هسنند مثل میگرن و سردرد تنشی و خوشه ای.

انواع سردردهای ثانویه کدامند؟

۱. خونریزی مغزی ۲. ترومبوز سینوس وریدی. اسمش سخته ولی خیلی هم ناشایع نیست! ۳. مننژیت که میتوونه ویروسی یا چرکی باشه ۴. خونریزی داخل شریان گردنی که بهش دایسکش میگیم. ۵. نشت مایع مغزی نخاعی ۶. بالا رفتن فشار مغز ۷. سندرم لوکوآنسفالوپاتی برگشت پذیر خلفی (PRES)! بعد از اینکه این رو بهتون یاد دادم احساس غرور خواهید کرد! توضیحش تو مقاله سردردهای خطرناک ۸. سکته مغزی که البته کمتر با سردرد خودش رو نشون میده ولی خوب لازمه که بدونید ۹. آرتریت تمپورال. گول اسم سختش رو نخورید، تشخیصش هم ساده ست و هم بینهایت مهم، بهتون یادش دادم(مقاله سردردهای خطرناک). ۱۰. اپوپلکسی هیپوفیز(فکر کنم به این اسم که برسید نصفتون فرار کردید و از وبسایت خارج شدید  ولی اون نصف دیگه که می مونید لذت درک پزشکی به زبان ساده نوش جونت باشه) همه این اسمهای عجیب و غریب رو به زبون ساده تو مقاله سردردهای خطرناک واستون توضیح دادم حالا بریم سراغ سردردهای اولیه!

 

انواع سردردهای اولیه کدامند؟

قبلش بگم اینکه شما داری این مقاله رو می خونی یعنی یین سواد کوچه بازاری اینستاگرامی و مطلب کاملا علمی از زبان متخصص، دومی رو انتخاب کردی. پس اون صحبتهای بی اساس که میگه اگه پیشونیت درد می کنه سینوزیته و اگه پشت سرت درد داره مربوط به فشارخونه رو دور بنداز و بیا تا بهت یاد بدم که کلا چه سردردهایی داریم و بزودی می بینی که محل سردرد کمترین تاثیر رو تو تشخیص نوع سردرد داره. انواع سردردهای اولیه:

۱. میگرن:

میگرن خیلی شایعه. حداقل ۱۲ درصد آدمها میگرن دارند، این یعنی حدود ۱۰ میلیون نفر در کشوری با جمعیت ایران. قدیما بیشتر به چشم یک سردرد ضرباندار که فرد به نور و صدا حساس میشه بهش نگاه می کردیم حالا دیگه قصه اش کاملا عوض شده و میگیم میگرن میتونه حتی بدون سردرد باشه(میگرن اسفالژیک). میگرن بخاطر شیوع خیلی بالا و بخاطر اشتباهات تشخیصی و درمانی پرتکرار اهمیت خاصی داره و یک مقاله جامع در موردش نوشتم واستون که می تونید تو همین وبسایت یعنی مدمی ببینیدش.تو اون مقاله که لینکش رو پایین میبینید از چهره های مختلفش واستون گفتم، از تشخیصش و از درمانش.

راستی خود میگرن انواع و اقسام داره، اما چیزی که خیلی مهمه و اغلب بیمارا نمیدونند اینه که آیا میگرنشون با اوراست یا بی اورا. نرم افزار تشخیص سردرد مدمی که حاصل سه سال تلاش ماست میتونه به تشخیص نوع سردرد شما کمک کنه:

۲. سردرد تنشی

راستش من مثل خیلی از نورولوژیستهای سردرد دیگه در جاهای مختلف دنیا معتقدم که اغلب بیمارانی که به عنوان سردرد تنشی شناخته شده اند، میگرنی های ملایم ترند. اما بهرحال اگه کسی مدتها باشه که دچار سردرده، اونم سردردی که خیلی شدید نیست و خصوصیات میگرن مثل حساس بودن به نور و صدا و بوها یا تهوع و استفراغ و حالت ضربانی سردرد در وی چندان برجسته نیست به عنوان بیمار سردرد تنشی شناخته میشه. البته به شرط اینکه معاینه مغز و اعصابش کاملا نرمال باشه.

تو ایران بهش سردرد عصبی هم میگیم که البته من توصیه می کنم از این اصطلاح اصلا استفاده نشه. کم ندیدم بیمارهایی که چون بعد از عصبانیت دچار سردرد می شده اند، به عنوان سردرد تنشی لحاظ شده اند، در حالیکه دچار میگرن بوده اند. فراموش نکنیم که شایعترین محرک میگرن هم همین عصبانی شدنه که تو مقاله میگرن بصورت مفصل بهش پرداخته ام.

۳. سردرد خوشه ای

سردرد خوشه ای یا کلاستر یه سردرد خیلی شدیده که خوشبختانه شیوعش بسیار کمتر از میگرنه. خود سردرد خوشه ای جزء سردردهای "TAC" به حساب میاد. بقیه اعضای خانواده تاک کمتر بین پزشکهای غیر نورولوژیست شناخته شده اند ولی اینها هستند: همی کرانیا(نیم سری)، سانکت و سانا.( چه اسمهای باکلاسی ) اگه پزشک هستید و دوست دارید این سردردها رو بهتر بشناسید میتونید ویدئویی دو که تو این زمینه واستون تهیه کردم رو ببینید: لینک فایل آموزشی سردردهای تاک اما سردرد خوشه ای چه شکلیه؟ اولا که خیلی شدیده و بیمار بر خلاف میگرنیها که دوست ندارند موقع سردرد تکون بخورند فرد مثل مار دور خودش میپیچه و از در و دیوار بالا میره. تو سردرد خوشه ای فرد یه چشمش اشکریزش پیدا می کنه و کوچکتر میشه(بخاطر افتادگی پلک)،  بینی فرد تو همون سمت سردرد کیپ میشه و جالبه که اغلب موارد این باز شدن بینی هست که نوید پایان یافتن حمله رو میده. سردردهای خوشه ای معمولا سر ساعتهای مشخصی حمله می کنند، یه حالت معمولش اینه که بین ساعتهای ۲ تا ۴ صبح فرد رو از خواب بیدار کنه.

۴. نورالژی عصب سه قلو

عصب سه قلو یکی از عصبهای گردن کلفت مغزه! وارد صورت که میشه سه تا شاخه میده و واسه امین بهش سه قلو میگیم.

درد نورالژی به ندرت شاخه اول رو درگیر می کنه و بیشتر اون دو تا شاخه پایینی عصب سه قلو رو گرفتار می کنه(شاخه های ماگزیلاری و مندیبولار). پس دردش بیشتر در میانه یا پایین صورت احساس میشه، حالا چطور دردی میده؟ درست مثل شوک الکتریکیه یا اینکه مثل اینه که به فرد چاقو بزنند. یه لحظه میاد و میره اما گاهی تسلسل دردها تا چند ساعت فرد رو عاصی می کنه. گاهی اوقات نورالژی عصب سه قلو، ثانویه است و ممکنه یک تومور یا پلاک بیماری ام اس عصب رو تو مغز درگیر کرده باشند. خیلی وقتها هم یکی از عروق داخل جمجمه داره روی عصب فشار میاره و باعث این مشکل شده که با عمل جراحی مورد برطرف میشه. درد نورالژی سه قلو با لمس، جویدن، مسواک زدن، تراشیدن ریش، حرف زدن و حتی گاهی با یه نسیم هم تحریک میشود و درمانش معمولا دارویی و در مواردی هم جراحی است(مثل چیزی که در بالا گفته شد).

۵. نورالژی اکسیپیتال

کیفیت دردش مثل نورالژی سه قلو هست که در بالا توضیح دادم یعنی یه درد خنجری یا مثل شوک الکتریکیه منتها پشت سر اتفاق میفته، نیمه پایینی پشت سر و البته معمولا به فرق سر هم گسترش پیدا می کنه.

دردش با محرکهای فیزیکی مثل شانه کردن موها تحریک میشه. از اونجا که موارد ثانویه هم داره کسی که نورالژی اکسیپیتال داره باید از سر و گردنش ام ار ای انجام بده.

۶. سردرد سکس

بعضی ها، خصوصا مردها ممکنه زمانی که به لحاظ جنسی تحریک میشن یا موقع ارگاسم دچار سردرد بشن. با اینکه این سردردها معمولا خوش خیم هستند اما گاهی ممکنه ثانویه باشند یعنی فرد یک مشکل شریانی تو مغزش داشته باشه یا دچار بعضی بیماریهای نادر مثل تومور فئوکروموسیتوما  شده باشه. سردرد سکس معمولا بیشتر از نیم ساعت طول نمی کشه و دوطرف سر رو درگیر می کنه و به کمک دارو درمانی قابل پیشگیریه.

۷. سردرد سرفه

اسمش سردرد سرفه است ولی فکر نکنید که یه متخصص مغز و اعصاب فقط به سردردی که با سرفه ایجاد میشه، سردرد سرفه میگه! نه ما به هر سردردی که بخاطر بالا رفتن فشار تو شکم یا سینه ایجاد بشه میگیم سردرد سرفه! فشار تو سینه که با سرفه بالا میره، فشار تو شکم هم در اثر مواردی مثل اجابت مزاج.

سردرد سرفه معمولا کوتاهه و بین چند ثانیه تا چند دقیقه بیشتر طول نمی کشه اما همین مدت کوتاه هم زجرآوده چون معمولا سردرد شدیدیه. از اونجا که درصدی از مبتلایان به سردرد سرفه سردردهاشون ثانویه است و پای مشکلاتی مثل تومور مغزی و بالا پایین بودن فشار مغز و آنوریسم مغزی در میونه، توصیه اکید می کنم که اگه سردرد سرفه دارید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید تا خوب معاینه و بررسی بشید.

۸. سردرد بستنی

با اینکه احتمالا اولین باریه که اسمش رو می شنوی ولی جالبه بدونی که سردرد خیلی شایعی به حساب میاد و تقریبا ۱۵ درصد آدمها حداقل یک بار تو عمرشون اون رو تجربه می کنند، این سردرد سریع به اوج میرسه و تقریبا یه ریع، بیست دقیقه بعد خودش برطرف میشه. عکس سردرد بستنی

۹. سردرد تحرک

سردرد تحرک یا سردرد ورزشی، سردردیه که بعد از مدتی ورزش کردن یا مدتی فعالیت فیزیکی پیوسته بوجود میاد و با استراحت برطرف میشه البته در مواردی ممکنه تا دو روز هم بافی بمونه. از اونجا که موارد ثانویه مثل تومور و بالا بودن فشار مغز هم داره ما متخصصهای مغز  اعصاب حتما ام ار آی درخواست می کنیم تا خوب بررسی کنیم که فرد مشکل دیگه ای نداشته باشه. سردرد ورزشی تو مبتلایان به میگرن هم دیده میشه. ورزش کردن تو ارتفاع زیاد مثل کوهنوردی یا ورزش کردن تو هوای گرم هم میتونه این سردردها رو تحریک کنه.

۱۰. سردرد سکه ای

بهش میگیم سکه ای چون محدوده درگیریش تقریبا به اندازه یک سکه است و مثل بقیه سردردها گسترش پیدا نمی کنه. ممکنه در ناحیه سردرد ما ریزش مو داشته باشیم. گاهی هم حس منطقه درد کمتر میشه، گاهی هم منطقا درد به لمس حساس میشه. موارد ثانویه هم داره و ممکنه سردرد سکه ای بخاطر تحریک بعضی تومورها و کیستهای مغزی ایجاد شده باشه که بهمین خاطر انجام ام آر آی توصیه میشه.

۱۱. سردرد خواب(هیپنیک)

قبلش بگم که هر سردردی که شما رو از خواب بیدار کنه مهمه و حتما یاید یه نورولوژیست شما رو ببینه چون ممکنه این سردردها ثانویه باشند و مشکلات خاصی پشت پرده این سردردها باشه. اما این سردردها نوع خوش خیم هم دارند که بهشون سردرد هیپنیک می گیم و معمولد بین ساعتهای ۲ تا ۴ صبح فرد رو از خواب بیدار می کنه و یه ربع تا سه ساعت هم طول می کشه.

در قسمتهای قبلی گفتیم که سردرد خوشه ای هم میتونه سر ساعت مشخصی فرد رو از خواب بیدار کنه اما سردردهای هیپنیک بر خلاف سردردهای خوشه ای علائمی مثل اشکریزش و گرفتگی بینی و افتادگی پلک ندارند و معمولا هم دوطرفه هستند.