عفونت‌های آمیزشی (STIs): راهنمای جامع برای سلامت عمومی

  مقدمه عفونت‌های آمیزشی (STIs) یکی از چالش‌های مهم سلامت عمومی در سراسر جهان محسوب می‌شوند. شناخت این عفونت‌ها، راه‌های انتقال، علائم، تشخیص و درمان آن‌ها برای حفظ سلامت فردی و اجتماعی ضروری است. در نبود یک منبع علمی قابل استفاده برای عموم مردم و در عصر فضاهای مجازی بیم این وجود دارد که اطلاعات غلط از مجاری اینستاگرام و واتس آپ و... ترویج پیدا کنند. من الناز کریمیان متخصص بیماریهای عفونی با نوشتن این مقاله سعی کردم که تا حد توان این خلاء را پر کنم. این مقاله را به سبک معمول نگارش در مجله سلامت"مدمی" نوشته ام تا هم مورد استفاده عموم قرار گیرد و هم جنبه های تخصصی آن حفظ شود تا دانشجویان پزشکی هم بتوانند از آن استفاده کنند. ضایعات عفونی دستگاه تناسلی در مقایسه با سایر عفونتها از این جهت منحصر به فرد هستند که شدیدا مسری هستند و سلامت جامعه را تهدید میکنندآگاهی‌بخشی دقیق و علمی در این زمینه، نه تنها به افراد کمک می‌کند تا تصمیمات آگاهانه‌تری برای محافظت از خود و شریک جنسی‌شان بگیرند، بلکه به کاهش ترس و انگ اجتماعی مرتبط با این عفونت‌ها نیز یاری می‌رساند. امیدوارم این مقاله بتواند با افزایش آگاهی، منجر به ترویج رفتارهای پیشگیرانه و ارتقا سلامت جنسی شود.  

۱. عفونت‌های آمیزشی (STIs) چیست؟

  اصطلاح "عفونت‌های آمیزشی" (Sexually Transmitted Infections - STIs) به عفونت‌هایی اطلاق می‌شود که عمدتاً از طریق تماس جنسی منتقل می‌گردند. این عفونت‌ها می‌توانند توسط باکتری‌ها، ویروس‌ها، یا انگل‌ها ایجاد شوند. تا اینجا صرفا بحث عفونت و آلودگی است اما اگر این عفونت باعث بروز بیماری واضح شود ما با STD) Sexually Transmitted Disease) مواجه خواهیم بود.   استفاده از اصطلاح STI در حوزه سلامت عمومی رایج‌تر شده است، زیرا این واژه بار منفی کمتری نسبت به STD دارد. این تغییر در اصطلاح‌شناسی با هدف کاهش انگ اجتماعی و تشویق افراد به انجام آزمایش‌های غربالگری و دریافت مراقبت‌های پزشکی لازم، حتی در صورت عدم وجود علائم، صورت گرفته است. هدف اصلی در بهداشت و درمان، پیشگیری و درمان عفونت‌ها پیش از آن است که به بیماری تبدیل شوند.  

۲. انواع شایع عفونت‌های آمیزشی

  بیش از ۳۰ نوع مختلف باکتری، ویروس و انگل می‌توانند از طریق تماس جنسی منتقل شوند. .در برخی موارد ممکن است بیش از یک عامل بیماری زا در ایجاد عفونت نقش داشته باشد و این مدیریت این بیماریها را مشکل میسازد.در ادامه به شایع‌ترین انواع آن‌ها اشاره می‌شود:  

عفونت‌های باکتریایی (قابل درمان)

  این دسته از عفونت‌ها معمولاً با مصرف آنتی‌بیوتیک قابل درمان و ریشه‌کن شدن هستند.

• کلامیدیا (Chlamydia): این عفونت توسط باکتری کلامیدیا تراکوماتیس ایجاد می‌شود. کلامیدیا یکی از شایع‌ترین عفونت‌های باکتریایی منتقله از راه جنسی در بسیاری از کشورها است. اغلب افراد مبتلا به کلامیدیا، به‌ویژه زنان، هیچ علامتی ندارند. عدم درمان می‌تواند منجر به عوارض جدی مانند بیماری التهابی لگن (PID) در زنان، ناباروری، و حاملگی خارج رحمی عفونت های اوروژنیتال در مردان شود.
• سوزاک (Gonorrhea): عامل این عفونت باکتری نیسریا گونوره‌آ است. سوزاک نیز می‌تواند بدون علامت باشد، اما در صورت بروز علائم، می‌تواند باعث عفونت در دستگاه تناسلی، مقعد و گلو شود. مانند کلامیدیا، عدم درمان سوزاک نیز می‌تواند به بیماری التهابی لگن و ناباروری در زنان و مشکلات ادراری در مردان منجر شود.
• سیفلیس (Syphilis): این عفونت توسط باکتری ترپونما پالیدوم ایجاد می‌شود. سیفلیس یک بیماری سیستمیک است که در صورت عدم درمان، می‌تواند به مراحل مختلفی پیشرفت کند و اندام‌های متعددی از جمله قلب، مغز و سیستم عصبی را درگیر کند.¹⁴ این عفونت در مراحل اولیه با یک زخم بدون درد به نام شانکر (Chancre) مشخص می‌شود.

عفونت‌های ویروسی (قابل کنترل، اغلب بدون درمان قطعی)

  عفونت‌های ویروسی معمولاً درمان قطعی ندارند، اما علائم آن‌ها قابل کنترل است و با دارو می‌توان پیشرفت بیماری را مدیریت کرد.

• • HIV (ویروس نقص ایمنی انسانی): این ویروس به سیستم ایمنی بدن حمله می‌کند و در صورت عدم درمان، می‌تواند منجر به سندرم نقص ایمنی اکتسابی (AIDS) شود. HIV از طریق مایعات بدن مانند خون، منی، مایعات واژن و شیر مادر منتقل می‌شود. اگرچه درمانی برای HIV وجود ندارد، داروهای ضدویروسی (ART) می‌توانند ویروس را کنترل کرده و به افراد مبتلا اجازه می‌دهند زندگی طولانی و سالمی داشته باشند و حتی خطر انتقال ویروس به شریک جنسی را به صفر برسانند و فرزند آوری ایمن در افراد مبتلا امکان پذیر کنند.
  • HPV (ویروس پاپیلومای انسانی) و زگیل تناسلی: شایع‌ترین عفونت آمیزشی ویروسی است. انواع خاصی از HPV باعث ایجاد زگیل‌های تناسلی می‌شوند ،برخی انواع می‌توانند منجر به سرطان‌هایی مانند سرطان دهانه رحم، مقعد،سر و گردن و آلت تناسلی شوند. واکسن مناسب علیه ویروس پاپیلوما موجود است و هر فرد اعم از زن و مرد که دارای بیش از یک شریک جنسی به طور همزمان باشد و یا تعویض و انتخاب شریک جنسی به صورت پی در پی داشته باشد در معرض ابتلا خواهد بود.

• تبخال تناسلی (HSV): این عفونت توسط ویروس هرپس سیمپلکس (HSV-1 یا HSV-2) ایجاد می‌شود. تبخال تناسلی با زخم‌های دردناک و تاول‌مانند در ناحیه تناسلی مشخص می‌شود که دوره‌های عود دارند.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                این ویروس در بدن باقی می‌ماند و درمان قطعی ندارد، اما داروهای ضدویروسی می‌توانند شدت و دفعات عود را کاهش دهند و خطر انتقال را کم کنند.
• هپاتیت B و C: این ویروس‌ها عمدتاً کبد را درگیر می‌کنند و می‌توانند از طریق تماس جنسی، خون آلوده (مانند استفاده از سوزن مشترک) و از مادر به نوزاد منتقل شوند. هپاتیت B می‌تواند منجر به عفونت مزمن کبد، سیروز و سرطان کبد شود. هپاتیت C نیز می‌تواند به عفونت مزمن و مشکلات جدی کبدی منجر شود. واکسن مؤثری برای هپاتیت B وجود دارد. برای هپاتیت C واکسنی در دسترس نیست، اما درمان‌های جدید می‌توانند در بسیاری از موارد عفونت را ریشه‌کن کنند.

   

عفونت‌های انگلی

 

• تریکومونیازیس (Trichomoniasis): این عفونت توسط انگل تریکوموناس واژینالیس ایجاد می‌شود. تریکومونیازیس شایع‌ترین عفونت آمیزشی غیرویروسی در جهان است. بسیاری از افراد مبتلا، به‌ویژه مردان، هیچ علامتی ندارند. در زنان، می‌تواند باعث ترشحات غیرعادی واژن و خارش شود. این عفونت با داروهای خاص قابل درمان است.

جدول ۱: انواع شایع عفونت‌های آمیزشی

نوع عفونت	عامل بیماری‌زا	وضعیت درمان
کلامیدیا	باکتری	قابل درمان (با آنتی‌بیوتیک)
سوزاک	باکتری	قابل درمان (با آنتی‌بیوتیک)
سیفلیس	باکتری	قابل درمان (با آنتی‌بیوتیک)
HIV	ویروس	قابل کنترل (با داروهای ضدویروسی)، بدون درمان قطعی
HPV (زگیل تناسلی)	ویروس	قابل کنترل (درمان ضایعات)، بدون درمان قطعی ویروس
تبخال تناسلی (HSV)	ویروس	قابل کنترل (با داروهای ضدویروسی)، بدون درمان قطعی
هپاتیت B	ویروس	قابل کنترل (با داروهای ضدویروسی)، بدون درمان قطعی
هپاتیت C	ویروس	قابل درمان (با داروهای ضدویروسی جدید)، بدون واکسن
تریکومونیازیس	انگل	قابل درمان (با داروهای ضد انگل)

 

۳. علائم عفونت‌های آمیزشی: در زنان و مردان

  یکی از جنبه‌های مهم عفونت‌های آمیزشی این است که بسیاری از آن‌ها، به‌ویژه در مراحل اولیه، هیچ علامت قابل توجهی ندارند. این ویژگی باعث می‌شود که افراد بدون اطلاع از آلودگی خود، عفونت را به دیگران منتقل کنند و یا درمان را به تأخیر بیندازند، که می‌تواند منجر به عوارض جدی‌تر در آینده شود.  

علائم عمومی (مشترک در زنان و مردان)

  در صورت بروز علائم، ممکن است موارد زیر مشاهده شود:

• ترشحات غیرعادی از آلت تناسلی یا واژن.
• زخم، تاول، یا برآمدگی در ناحیه تناسلی، مقعد، یا اطراف دهان.
• درد یا سوزش هنگام ادرار.
• خارش یا قرمزی در ناحیه تناسلی یا مقعد.
• درد در ناحیه پایین شکم.
• تورم غدد لنفاوی، به‌ویژه در کشاله ران.
• تب یا احساس خستگی عمومی.
• ضایعات پوستی (مانند بثورات روی تنه، دست‌ها یا پاها در سیفلیس ثانویه).

علائم بالینی ویژه در زنان

 

• ترشحات واژینال غیرعادی یا بدبو.
• خونریزی غیرطبیعی واژن بین دوره‌های قاعدگی.
• درد در هنگام رابطه جنسی.
• درد لگن یا زیر شکم.

 

علائم بالینی ویژه در مردان

 

• ترشحات غیرعادی از آلت تناسلی، معمولاً به رنگ بژ یا زرد.
• درد یا تورم در بیضه‌ها (به‌ویژه اپیدیدیم).
• درد در هنگام اجابت مزاج (در عفونت‌های مقعدی).

نکته مهم: عفونت‌های بدون علامت و اهمیت غربالگری همان‌طور که ذکر شد، بسیاری از عفونت‌های آمیزشی می‌توانند بدون هیچ علامتی وجود داشته باشند. این موضوع اهمیت غربالگری منظم را دوچندان می‌کند، زیرا تشخیص زودهنگام می‌تواند از عوارض جدی جلوگیری کرده و زنجیره انتقال را قطع کند. جدول ۲: علائم شایع عفونت‌های آمیزشی در زنان و مردان

نوع عفونت	علائم در زنان	علائم در مردان
کلامیدیا	اغلب بدون علامت؛ ترشح واژن، خونریزی بین قاعدگی، سوزش ادرار، درد لگن	اغلب بدون علامت؛ ترشح از آلت تناسلی، سوزش ادرار
سوزاک	اغلب بدون علامت؛ ترشح واژن، سوزش ادرار، خونریزی بین قاعدگی، درد لگن	ترشح از آلت تناسلی (بژ/زرد)، سوزش ادرار، درد بیضه
سیفلیس	زخم بدون درد (شانکر) در ناحیه تناسلی/مقعد/دهان؛ بثورات پوستی (کف دست و پا)، تب، ریزش مو، گلودرد، تورم غدد لنفاوی	زخم بدون درد (شانکر) در ناحیه تناسلی/مقعد/دهان؛ بثورات پوستی (کف دست و پا)، تب، ریزش مو، گلودرد، تورم غدد لنفاوی
HIV	علائم اولیه شبیه آنفولانزا؛ سپس دوره بدون علامت طولانی؛ علائم پیشرفته ایدز	علائم اولیه شبیه آنفولانزا؛ سپس دوره بدون علامت طولانی؛ علائم پیشرفته ایدز
HPV (زگیل تناسلی)	اغلب بدون علامت؛ زگیل‌های گوشتی رنگ یا شبیه گل کلم در ناحیه تناسلی/مقعد/دهانه رحم	اغلب بدون علامت؛ زگیل‌های گوشتی رنگ یا شبیه گل کلم در ناحیه تناسلی/مقعد
تبخال تناسلی (HSV)	تاول‌ها و زخم‌های دردناک در ناحیه تناسلی/مقعد/دهان؛ خارش، سوزش و تورم غدد لنفاوی	تاول‌ها و زخم‌های دردناک در ناحیه تناسلی/مقعد/دهان؛ خارش، سوزش و تورم غدد لنفاوی
هپاتیت B و C	اغلب بدون علامت؛ در موارد حاد: خستگی، تهوع، درد شکم، یرقان	اغلب بدون علامت؛ در موارد حاد: خستگی, تهوع، درد شکم، یرقان
تریکومونیازیس	اغلب بدون علامت؛ ترشح واژن (سبز/زرد/بدبو)، خارش/سوزش واژن، درد حین ادرار	اغلب بدون علامت؛ علائم خفیف اورتریت (سوزش ادرار، ترشح)، درد بیضه

 

۴. راه‌های انتقال و باورهای غلط رایج

  شناخت دقیق راه‌های انتقال عفونت‌های آمیزشی برای پیشگیری از آن‌ها حیاتی است. این عفونت‌ها عمدتاً از طریق تماس مستقیم با مایعات بدن یا زخم‌های عفونی در طول فعالیت جنسی منتقل می‌شوند.  

راه‌های اصلی انتقال

 

• تماس جنسی واژینال، مقعدی و دهانی: این‌ها اصلی‌ترین راه‌های انتقال عفونت‌های آمیزشی هستند. مایعات بدن مانند منی، مایعات واژن، مایعات مقعدی و خون می‌توانند حاوی عوامل بیماری‌زا باشند. حتی بدون انزال نیز انتقال می‌تواند صورت گیرد.
• تماس پوست به پوست: برخی عفونت‌ها مانند تبخال تناسلی و HPV می‌توانند از طریق تماس پوست به پوست در ناحیه تناسلی منتقل شوند
• استفاده از سوزن مشترک: عفونت‌هایی مانند HIV، هپاتیت B و هپاتیت C می‌توانند از طریق به اشتراک گذاشتن سوزن‌های آلوده (مثلاً در مصرف مواد مخدر تزریقی) منتقل شوند.
• انتقال از مادر به نوزاد: ببرخی عفونت‌های آمیزشی مانند HIV، سیفلیس، کلامیدیا، سوزاک، HPV و تبخال تناسلی می‌توانند در دوران بارداری، زایمان یا شیردهی از مادر به نوزاد منتقل شوند.

 

اشتباهات رایج درباره انتقال

  باورهای غلط زیادی درباره راه‌های انتقال عفونت‌های آمیزشی وجود دارد که می‌تواند منجر به رفتارهای پرخطر یا ترس بی‌مورد شود. درک واقعیت‌های علمی به مقابله با این باورها کمک می‌کند:

• باور غلط: استفاده از کاندوم محافظت ۱۰۰ درصدی ایجاد می‌کند.
  • واقعیت علمی: کاندوم‌های لاتکس در صورت استفاده صحیح و مداوم، در پیشگیری از HIV و بسیاری از عفونت‌های آمیزشی دیگر بسیار مؤثر هستند. با این حال، آن‌ها محافظت ۱۰۰ درصدی در برابر همه عفونت‌ها ایجاد نمی‌کنند، به‌ویژه آن‌هایی که از طریق تماس پوست به پوست در نواحی خارج از پوشش کاندوم منتقل می‌شوند، مانند تبخال تناسلی و HPV.
• باور غلط: رابطه جنسی دهانی بی‌خطر است و عفونت‌های آمیزشی را منتقل نمی‌کند.
  • واقعیت علمی: عفونت‌های آمیزشی مانند سوزاک، کلامیدیا، سیفلیس، تبخال تناسلی و HPV می‌توانند از طریق رابطه جنسی دهانی منتقل شوند. عفونت‌های حلقی (گلو) با سوزاک یا کلامیدیا می‌توانند منبع اصلی عفونت‌های ادراری باشند.
• باور غلط: فقط افرادی که شرکای جنسی متعدد دارند، به عفونت‌های آمیزشی مبتلا می‌شوند.
  • واقعیت علمی: هر فردی که فعالیت جنسی دارد، در معرض خطر ابتلا به عفونت‌های آمیزشی است، حتی اگر فقط با یک شریک جنسی رابطه داشته باشد. بسیاری از افراد مبتلا به عفونت‌های آمیزشی از وضعیت خود بی‌خبرند و می‌توانند ناخواسته آن را به دیگران منتقل کنند.
• باور غلط: اگر علامتی نداشته باشم، به عفونت آمیزشی مبتلا نیستم.
  • واقعیت علمی: همان‌طور که قبلاً اشاره شد، بسیاری از عفونت‌های آمیزشی بدون علامت هستند. این بدان معناست که فرد می‌تواند ناقل عفونت باشد و آن را به دیگران منتقل کند، در حالی که خود هیچ علامتی ندارد.
• باور غلط: می‌توان از طریق توالت فرنگی، حوله مشترک یا لباس به عفونت آمیزشی مبتلا شد.
  • واقعیت علمی: باکتری‌ها و ویروس‌هایی که عامل اصلی عفونت‌های آمیزشی هستند، نمی‌توانند برای مدت طولانی در خارج از بدن انسان زنده بمانند. بنابراین، احتمال انتقال این عفونت‌ها از طریق تماس با سطوحی مانند توالت فرنگی یا حوله و لباس مشترک بسیار ناچیز است. انتقال این عفونت‌ها عمدتاً از طریق تماس مستقیم جنسی یا مایعات بدن صورت می‌گیرد.
• باور غلط: همه عفونت‌های آمیزشی قابل درمان قطعی هستند.
  • واقعیت علمی: عفونت‌های آمیزشی باکتریایی و انگلی (مانند کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس و تریکومونیازیس) با آنتی‌بیوتیک یا داروهای ضد انگل قابل درمان و ریشه‌کن شدن هستند.² اما عفونت‌های ویروسی (مانند HIV، HPV و تبخال تناسلی) درمانی قطعی ندارند. با این حال، علائم آن‌ها قابل کنترل است و با دارو می‌توان پیشرفت بیماری را مدیریت کرد و خطر انتقال را کاهش داد.

جدول ۳: باورهای غلط رایج و واقعیت‌های علمی درباره عفونت‌های آمیزشی  

۵. تشخیص عفونت‌های آمیزشی

  تشخیص زودهنگام و دقیق عفونت‌های آمیزشی برای درمان مؤثر و پیشگیری از انتقال بیشتر بسیار مهم است. فرآیند تشخیص معمولاً با مراجعه به پزشک و ارائه یک شرح حال کامل جنسی آغاز می‌شود. پزشک ممکن است سؤالاتی درباره شرکای جنسی، نوع فعالیت‌های جنسی و سابقه عفونت‌های قبلی بپرسد. این سؤالات با رویکردی غیرقضاوت‌گرانه و با هدف ارزیابی دقیق خطر و ارائه مراقبت مناسب مطرح می‌شوند.  

آزمایشات رایج

 

• معاینه فیزیکی: پزشک ممکن است معاینه فیزیکی یا لگنی را برای بررسی علائم عفونت مانند بثورات، زگیل‌ها یا ترشحات انجام دهد.
• آزمایش خون: برای تشخیص برخی عفونت‌ها مانند HIV، سیفلیس، هپاتیت B و هپاتیت C، آزمایش خون انجام می‌شود.
• نمونه ادرار: برخی از عفونت‌ها مانند کلامیدیا، سوزاک و تریکومونیازیس را می‌توان با نمونه ادرار تشخیص داد. آزمایشات پیشرفته‌تر مانند آزمایش‌های تقویت اسید نوکلئیک (NAAT) از حساسیت بالایی در تشخیص این عفونت‌ها برخوردارند.
• نمونه‌برداری از ضایعات یا ترشحات: اگر زخم‌های باز تناسلی یا ترشحات غیرعادی وجود داشته باشد، پزشک ممکن است نمونه‌ای از مایع یا بافت زخم را برای تشخیص نوع عفونت (مانند تبخال تناسلی یا سیفلیس) آزمایش کند.

 

زمان مناسب برای غربالگری و چه کسانی باید غربالگری شوند؟

  غربالگری به معنای آزمایش برای عفونت‌های آمیزشی در افرادی است که هیچ علامتی ندارند. از آنجایی که بسیاری از عفونت‌ها بدون علامت هستند، غربالگری منظم برای تشخیص زودهنگام و پیشگیری از عوارض طولانی‌مدت و انتقال به دیگران بسیار مهم است.⁵ توصیه‌های غربالگری بر اساس سن، جنسیت، و رفتارهای جنسی متفاوت است:

• زنان:
  • همه زنان فعال جنسی زیر ۲۵ سال باید سالانه برای کلامیدیا و سوزاک غربالگری شوند.
  • زنان بالای ۲۵ سال در صورت داشتن رفتارهای پرخطر (مانند شریک جنسی جدید یا متعدد، یا شریکی که خود STI دارد) نیز باید غربالگری شوند.
  • غربالگری سرطان دهانه رحم (پاپ اسمیر و/یا آزمایش HPV) برای زنان ۲۱ تا ۶۵ سال طبق دستورالعمل‌های پزشکی انجام می‌شود.
• مردان:
  • مردانی که با مردان رابطه جنسی دارند (MSM) باید حداقل سالانه برای کلامیدیا و سوزاک در نواحی مجرای ادرار، مقعد و حلق غربالگری شوند. در صورت داشتن رفتارهای پرخطرتر، این غربالگری می‌تواند هر ۳ تا ۶ ماه یک بار انجام شود.
• بارداری:
  • همه زنان باردار باید در اولین ویزیت بارداری برای HIV، سیفلیس، هپاتیت B، کلامیدیا و سوزاک غربالگری شوند.
  • در صورت ادامه رفتارهای پرخطر، غربالگری مجدد در سه ماهه سوم بارداری و هنگام زایمان توصیه می‌شود.
• افراد مبتلا به HIV:
  • همه افراد فعال جنسی مبتلا به HIV باید در اولین ویزیت و حداقل سالانه برای سیفلیس، سوزاک و کلامیدیا غربالگری شوند.
  • غربالگری مکررتر (مثلاً هر ۳ یا ۶ ماه) بر اساس رفتارهای پرخطر فرد و شیوع محلی STI ها باید تنظیم شود.
• غربالگری هپاتیت C: توصیه می‌شود همه بزرگسالان بالای ۱۸ سال حداقل یک بار برای هپاتیت C غربالگری شوند.

 

۶. درمان عفونت‌های آمیزشی

  درمان عفونت‌های آمیزشی بستگی به نوع عامل بیماری‌زا (باکتری، ویروس یا انگل) دارد.  

تفاوت درمان عفونت‌های باکتریایی و ویروسی

 

• عفونت‌های باکتریایی و انگلی: این عفونت‌ها (مانند کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس و تریکومونیازیس) معمولاً با آنتی‌بیوتیک‌ها یا داروهای ضد انگل قابل درمان و ریشه‌کن شدن هستند. بسیار مهم است که دوره درمان کامل شود، حتی اگر علائم بهبود یابند، تا از عود عفونت یا ایجاد مقاومت دارویی جلوگیری شود.
• عفونت‌های ویروسی: عفونت‌های ویروسی (مانند HIV، HPV و تبخال تناسلی) درمانی قطعی ندارند. هدف از درمان در این موارد، کنترل علائم، کاهش شدت و دفعات عود، و کاهش خطر انتقال ویروس به دیگران است. داروهای ضدویروسی می‌توانند در مدیریت این عفونت‌ها مؤثر باشند.

 

درمان‌های رایج برای هر نوع عفونت

 

• کلامیدیا: معمولاً با دوزهای خوراکی آنتی‌بیوتیکهای مناسب درمان می‌شود.
• سوزاک: درمان توصیه شده تک دوز تزریقی آنتی‌بیوتیکهای مناسب است. به دلیل افزایش مقاومت دارویی، پیگیری دستورالعمل‌های به‌روز درمانی بسیار مهم است.
• سیفلیس: در مراحل اولیه، سیفلیس با یک دوز واحد پنی‌سیلین G بنزاتین تزریقی قابل درمان است. در مراحل پیشرفته‌تر، ممکن است نیاز به دوزهای متعدد پنی‌سیلین باشد.
• HIV: درمان شامل داروهای ضدویروسی (ART) است که باید به صورت مادام‌العمر مصرف شوند. این داروها ویروس را در بدن کنترل می‌کنند و خطر انتقال را به شدت کاهش می‌دهند.
• HPV (زگیل تناسلی): درمان HPV عمدتاً بر روی از بین بردن زگیل‌های قابل مشاهده یا ضایعات پیش‌سرطانی متمرکز است. خود ویروس HPV درمان قطعی ندارد و اغلب توسط سیستم ایمنی بدن پاک می‌شود. تزریق واکسن در فرد مبتلا با هدف تحریک سیستم ایمنی برای مقابله با ویروس انجام می شود.
• تبخال تناسلی: داروهای ضدویروسی می‌توانند برای کنترل علائم، کاهش دفعات عود و کاهش خطر انتقال استفاده شوند.
• هپاتیت B: درمان خاصی برای عفونت حاد هپاتیت B وجود ندارد و درمان حمایتی است. برای عفونت مزمن هپاتیت B، داروهای ضدویروسی می‌توانند به کنترل ویروس و جلوگیری از آسیب کبدی کمک کنند.
• هپاتیت C: در گذشته درمان هپاتیت C دشوار بود، اما امروزه داروهای ضدویروسی جدید (DAAs) می‌توانند در بسیاری از موارد عفونت را ریشه‌کن کنند.
• تریکومونیازیس: این عفونت با داروهای ضد انگل  قابل درمان است.

اهمیت تکمیل دوره درمان و پرهیز از خوددرمانی: بسیار مهم است که بیماران دوره درمان تجویز شده توسط پزشک را به طور کامل به پایان برسانند، حتی اگر علائم بهبود یافته باشند. قطع زودهنگام درمان می‌تواند منجر به عود عفونت، مقاومت دارویی و عوارض جدی‌تر شود. همچنین، خوددرمانی با داروهای بدون نسخه یا توصیه‌های غیرعلمی می‌تواند بسیار خطرناک باشد و نه تنها به درمان کمک نمی‌کند، بلکه ممکن است وضعیت را بدتر کند یا تشخیص صحیح را به تأخیر بیندازد.  

۷. اهمیت پیگیری شریک جنسی و مشاوره

  پیگیری شریک جنسی و مشاوره، از ارکان اصلی کنترل و پیشگیری از عفونت‌های آمیزشی است. این اقدامات نه تنها برای سلامت فرد مبتلا حیاتی هستند، بلکه به حفظ سلامت جامعه و شکستن زنجیره انتقال نیز کمک می‌کنند.  

چرا اطلاع‌رسانی به شریک جنسی مهم است؟

 

• پیشگیری از عفونت مجدد: اگر شریک جنسی فرد مبتلا درمان نشود، می‌تواند دوباره همان عفونت را به فرد بازگرداند. این چرخه عفونت مجدد می‌تواند درمان را بی‌اثر کرده و منجر به عوارض طولانی‌مدت شود.
• قطع زنجیره انتقال: با اطلاع‌رسانی به شرکای جنسی، آن‌ها می‌توانند آزمایش داده و در صورت لزوم درمان شوند. این کار از انتقال عفونت به افراد دیگر جلوگیری می‌کند و شیوع آن را در جامعه کاهش می‌دهد.
• تشخیص زودهنگام عوارض: برخی عفونت‌های آمیزشی می‌توانند منجر به عوارض جدی و طولانی‌مدت شوند. با تشخیص زودهنگام در شریک جنسی، می‌توان از این عوارض پیشگیری کرد.
• حمایت و کاهش انگ: مشاوره می‌تواند به افراد کمک کند تا با چالش‌های روانی و اجتماعی مرتبط با عفونت‌های آمیزشی کنار بیایند. این فرآیند باید با رویکردی حمایتی و بدون قضاوت انجام شود تا فرد احساس راحتی کند و بتواند با شریک جنسی خود صادقانه صحبت کند.

 

نقش مشاوره در مدیریت STI و پیشگیری از انتقال مجدد

  مشاوره جامع شامل موارد زیر است:

• آموزش: ارائه اطلاعات دقیق درباره عفونت، راه‌های انتقال، علائم، و گزینه‌های درمانی.
• راهنمایی برای اطلاع‌رسانی به شریک جنسی: پزشکان و مشاوران می‌توانند به افراد کمک کنند تا بهترین راه را برای اطلاع‌رسانی به شرکای جنسی خود انتخاب کنند. این کار می‌تواند به صورت مستقیم توسط خود فرد، یا با کمک خدمات سلامت عمومی (مانند خدمات پیگیری شریک جنسی) انجام شود.
• درمان سریع شریک جنسی: در برخی موارد، به‌ویژه برای کلامیدیا و سوزاک، ممکن است روش "درمان سریع شریک جنسی" (Expedited Partner Therapy - EPT) توصیه شود. در این روش، پزشک برای شریک جنسی فرد مبتلا، حتی بدون معاینه مستقیم، دارو تجویز می‌کند تا درمان به سرعت انجام شود و خطر انتقال کاهش یابد.
• تشویق به آزمایش HIV: از آنجایی که ابتلا به یک عفونت آمیزشی می‌تواند نشانه‌ای از خطر بالاتر برای ابتلا به HIV باشد، به همه افراد تشخیص داده شده با STI توصیه می‌شود که آزمایش HIV نیز انجام دهند. همچنین، افرادی که در معرض خطر بالای HIV هستند، می‌توانند از پروفیلاکسی پیش از مواجهه (PrEP) استفاده کنند.
• حمایت روانی: مواجهه با تشخیص عفونت آمیزشی می‌تواند استرس‌زا باشد. مشاوره می‌تواند حمایت روانی لازم را فراهم کند و به افراد کمک کند تا با احساسات خود کنار بیایند و تصمیمات سالمی برای آینده بگیرند.

 

۸. پیشگیری از عفونت‌های آمیزشی

  پیشگیری از عفونت‌های آمیزشی یک رویکرد چندوجهی است که شامل آموزش، رفتارهای ایمن، واکسیناسیون و غربالگری منظم می‌شود.

• نقش کاندوم:
  • اثربخشی: کاندوم‌های لاتکس، در صورت استفاده صحیح و مداوم در هر بار رابطه جنسی (واژینال، مقعدی، دهانی)، یکی از مؤثرترین روش‌ها برای کاهش خطر انتقال بسیاری از عفونت‌های آمیزشی، از جمله HIV، سوزاک و کلامیدیا هستند.
  • محدودیت‌ها: کاندوم‌ها محافظت ۱۰۰ درصدی ایجاد نمی‌کنند. عفونت‌هایی که از طریق تماس پوست به پوست در نواحی خارج از پوشش کاندوم منتقل می‌شوند (مانند تبخال تناسلی و HPV)، همچنان می‌توانند منتقل شوند.
  • نکات مهم: استفاده از کاندوم‌های ساخته شده از غشاهای طبیعی (مانند روده گوسفند) برای پیشگیری از STIs توصیه نمی‌شود، زیرا منافذ آن‌ها ممکن است برای عبور ویروس‌ها کافی باشد. همچنین، استفاده صحیح و مداوم از کاندوم اهمیت زیادی دارد.
• واکسیناسیون:
  • واکسن HPV: واکسن HPV می‌تواند در برابر انواع خاصی از ویروس پاپیلومای انسانی که عامل اصلی زگیل تناسلی و سرطان‌های مرتبط (مانند سرطان دهانه رحم، مقعد و گلو) هستند، محافظت ایجاد کند. این واکسن برای نوجوانان (معمولاً ۱۱ یا ۱۲ سالگی) توصیه می‌شود و بهترین اثربخشی را قبل از اولین تماس جنسی دارد.
  • واکسن هپاتیت B: واکسن هپاتیت B در پیشگیری از عفونت هپاتیت B بسیار مؤثر است. این واکسن برای همه افراد واکسینه نشده و فعال جنسی، و همچنین افرادی که در معرض خطر بالاتری هستند، توصیه می‌شود.
• آموزش جنسی و آگاهی‌بخشی:
  • آموزش جامع و مبتنی بر شواهد درباره سلامت جنسی، از جمله راه‌های انتقال STIs، اهمیت رضایت، و روش‌های پیشگیری، می‌تواند به افراد کمک کند تا تصمیمات آگاهانه‌تری بگیرند.
  • مشاوره پیشگیری باید به صورت همدلانه و بدون قضاوت ارائه شود و متناسب با فرهنگ و نیازهای فرد باشد.
• پرهیز از رفتارهای پرخطر:
  • کاهش تعداد شرکای جنسی: هرچه تعداد شرکای جنسی بیشتر باشد، خطر ابتلا به عفونت‌های آمیزشی نیز افزایش می‌یابد. داشتن یک رابطه تک‌همسری متقابل که هر دو شریک آزمایش داده و منفی باشند، می‌تواند خطر را به شدت کاهش دهد.
  • پرهیز از مصرف مواد مخدر تزریقی: به اشتراک گذاشتن سوزن و سرنگ در مصرف مواد مخدر تزریقی، خطر انتقال HIV و هپاتیت B و C را به شدت افزایش می‌دهد.
  • پرهیز از رابطه جنسی در صورت وجود علائم: در صورت مشاهده هرگونه زخم، ترشح یا علامت مشکوک، باید از هرگونه فعالیت جنسی خودداری کرد تا تشخیص و درمان کامل شود.
• غربالگری منظم:
  • همان‌طور که در بخش تشخیص اشاره شد، غربالگری منظم، به‌ویژه برای افرادی که در معرض خطر هستند یا رفتارهای جنسی پرخطر دارند، بسیار مهم است. تشخیص زودهنگام به درمان سریع و جلوگیری از انتقال کمک می‌کند.
• پرهیز از تماس جنسی: مطمئن‌ترین راه برای جلوگیری از عفونت‌های آمیزشی، پرهیز کامل از هرگونه فعالیت جنسی است.

 

نتیجه‌گیری

  عفونت‌های آمیزشی بخش مهمی از سلامت عمومی هستند که می‌توانند تأثیرات قابل توجهی بر زندگی افراد داشته باشند. درک این عفونت‌ها، از جمله تفاوت بین عفونت (STI) و بیماری (STD)، انواع شایع آن‌ها، علائم متنوع (که اغلب می‌توانند بدون علامت باشند)، راه‌های انتقال دقیق، و روش‌های مؤثر تشخیص و درمان، گامی اساسی در جهت محافظت از خود و دیگران است. این مقاله تأکید می‌کند که بسیاری از باورهای غلط رایج در جامعه درباره عفونت‌های آمیزشی، فاقد پایه علمی هستند و می‌توانند مانع از دریافت مراقبت‌های لازم شوند. شفاف‌سازی این موارد، به کاهش ترس و انگ اجتماعی کمک کرده و فضایی را برای گفتگوی باز و مسئولانه درباره سلامت جنسی فراهم می‌آورد. پیام‌های کلیدی برای سلامت عمومی عبارتند از:

• آگاهی و آموزش: کسب اطلاعات دقیق و علمی از منابع معتبر، اولین خط دفاعی است.
• غربالگری منظم: با توجه به شیوع بالای عفونت‌های بدون علامت، غربالگری منظم، به‌ویژه برای افراد فعال جنسی و گروه‌های پرخطر، ضروری است.
• درمان به‌موقع و کامل: در صورت تشخیص، پیروی دقیق از دستورالعمل‌های درمانی پزشک و تکمیل دوره درمان، برای ریشه‌کن کردن عفونت‌های باکتریایی و کنترل عفونت‌های ویروسی حیاتی است.
• مسئولیت‌پذیری در قبال شریک جنسی: اطلاع‌رسانی به شرکای جنسی و تشویق آن‌ها به آزمایش و درمان، نقشی حیاتی در کنترل شیوع عفونت‌ها دارد.
• اقدامات پیشگیرانه: استفاده صحیح و مداوم از کاندوم، واکسیناسیون (مانند HPV و هپاتیت B)، و پرهیز از رفتارهای پرخطر، از مؤثرترین راه‌های پیشگیری هستند.

با افزایش آگاهی، کاهش انگ اجتماعی، و ترویج رفتارهای پیشگیرانه و مسئولانه، می‌توان به طور چشمگیری از بار عفونت‌های آمیزشی کاست و سلامت جنسی جامعه را بهبود بخشید.  

منابع علمی معتبر

 

• Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases.
• Harrison's Principles of Internal Medicine.
• CDC STD Treatment Guidelines.
• Oxford Handbook of Infectious Diseases.
• Sexually Transmitted Diseases (Journal).
• The Lancet Infectious Diseases (Journal).
• Clinical Infectious Diseases (Journal).
• JAMA (Journal).
• World Health Organization (WHO) publications on STIs and HIV/AIDS.
• NCBI Bookshelf (hosting content from medical textbooks).
• AccessMedicine (hosting content from medical textbooks).
• Pharmacotherapy Principles and Practice (McGraw Hill Medical).
• Internal Medicine Residency Handbook (Rebus Community).
• Merck Manuals (Professional Version).
• PubMed Central (for peer-reviewed journal articles).
• PLOS One (for peer-reviewed journal articles).
• American Medical Association (AMA) resources.
• American Academy of Family Physicians (AAFP) publications.
• North Dakota Department of Health (for CDC guidelines summary).